DỰ ÁN HÀ NỘI 2010 : DI SẢN VÀ ĐẶC TRƯNG VĂN HOÁ

     MỤC TIÊU

1. Gìn giữ đặc trưng văn hoá và di sản vật thể và phi vật thể của Phố cổ Hà Nội
2. Tiếp tục thực hiện việc tôn tạo Phố cổ Hà Nội
3. Sự tham gia của người dân vào việc tôn tạo Phố cổ Hà Nội
4. Trao đổi kinh nghiệm bảo tồn di sản ở Việt Nam và các nước châu á khác

     CÁC NHIỆM VỤ

     Nhiệm vụ 1 : Đảm bảo duy trì các nghề truyền thống và các mối quan hệ với các làng nghề

     Thành phố Hà Nội mong muốn gìn giữ nghề truyền thống trong Phố cổ Hà Nội để có thể gìn giữ di sản phi vật thể, nâng giá trị hiểu biết nghề truyền thống, duy trì các hoạt động kinh tế của các nghề truyền thống trong Phố cổ Hà Nội.

 Chi tiết nhiệm vụ thực hiện:

-          xây dựng vận hành vai trò kinh tế của các nghề truyền thống và đưa các dữ liệu này vào mạng quản lý GIS

-          phân tích khả năng phát triển nghề truyền thống trong bối cảnh kinh tế chung của khu Phố cổ Hà Nội

-          hài hoà phát triển thương mại với đặc trưng văn hoá và phát triển du lịch

-          trên cơ sở các hoạt động trước đây trong khuôn khổ thực hiện dự án ASIA REHAB để tiếp tục hoành chỉnh việc nghiên cứu vận hành thương mại  nhằm phát triển và tăng cường hơn nữa cấu  trúc thương mại trong Phố cổ

-          triển khai chính sách khuyến khích đô thị tập trung theo yêu cầu, mở rộng với xu hướng phát triển theo thị trường và hỗ trợ nghề truyền thống; khuyến khích triển khai một hệ thống quản lý thương mại cho toàn bộ khu Phố cổ Hà Nội

-          Nghề truyền thống và vấn đề môi trường

     Nhiệm vụ 2: Tăng cường vai trò các đình tổ nghề và các phường nghề theo chương trình tôn tạo

     Chương trình tôn tạo các ngôi đình: Theo danh mục cung cấp cuả Ban quản lý di tích và danh thắng Hà Nội có khoảng 60 ngôi đình.

     Về kế hoạch tôn tạo tổng thể các công trình có giá trị lịch sử, toàn bộ các công trình có chế độ bảo vệ và có một chương trình tôn tạo. Trong giai đoạn hiện nay, cần phải lập một kế hoạch bảo tồn tôn tạo trọng điểm đối với một số ngôi đình. Các bản vẽ kiến trúc cần phải thực hiện trên 3D và có bản tóm tắt phân tích để có thể tìm đối tác tài chính hỗ trợ cho việc tôn tạo ( chẳng hạn như trong giai đoạn dự án ASIA REHAB đã lập hồ sơ bản vẽ kiến trúc ngôi đình Phả Trúc Lâm

 Kế hoạch đào tạo : các chuyên gia của các ngành nghề khác nhau quản lý ngôi đình, các ngôi đình luôn có vai trò quan trọng là nơi truyền bá nghề nghiệp; Phối hợp với nhiệm vụ 1, các chuyên gia Hà Nội và Bruxelles sẽ trao đổi về việc phân tích phát triển các nghề truyền thống, nội dung và kế hoạch đào tạo đối với những người làm nghề.

 Chi tiết nhiệm vụ:

-          lập phiếu điều tra đình và đưa thông tin vào mạng quản lý GIS

-          đề xuất kế hoạch tôn tạo trọng điểm tuỳ theo vai trò mà một số đình còn giữ được trên phương diện xã hội và kinh tế

-          thực hiện các hồ sơ thiết kế tôn tạo chi tiết đối với 6 công trình trọng điểm ( với sự tham gia của sinh viên trường Đại học Kiến trúc Toulouse và Hà Nội

-          thiết lập đối tác kinh tế giữa các phường nghề Hà Nội và Bruxelles để trao đổi và triển khai kế hoạch đào tạo nhằm gìn giữ nghề truyền thống

Nhiệm vụ 3: Hỗ trợ kế hoạch tôn tạo các công trình lịch sử

        Ban quản lý di tích và danh thắng đã lập một kế hoạch tôn tạo các công trình lịch sử; việc thực hiện kế hoạch này kéo dài trong thời gian tới nhưng hiện nay thành phố đang tập trung thực hiện trọng điểm các công trình nhằm tiến tới kỷ niệm 1000 năm Thăng Long- Hà Nội.

     Việc hỗ trợ thực hiện kế hoạch này thể hiện như sau:

-          đưa tất cả các dư liệu điều tra công trình lịch sử vào mạng quản lý GIS nhằm có thể thực hiện xác định quản lý trên bản đồ và đưa ra một hình thức quản lý mới

-          lập hồ sơ thiết kế tôn tạo 5 công trình lịch sử hợp tác giữa các kiến trúc sư Pháp và Việt Nam

-          xây dựng một trang web thông tin về các công trình lịch sử và đình; định vị trí trên bản đồ với những thông tin và hình ảnh.

Tất cả các công việc này sẽ phải sử dụng để huy động nguồn kinh phí quốc tế cần thiết cho việc tôn tạo các công trình lịch sử.

 Chi tiết nhiệm vụ:

-          lập phiếu điều tra đối với các công trình lịch sử và đưa thông tin vào mạng quản lý GIS

-          thực hiện lập hồ sơ thiết kế cải tạo 5 công trình lịch sử

-          xây dựng một trang web

-          tham gia huy động sự giúp đỡ của quốc tế về dự án tôn tạo

     Nhiệm vụ 4 : Tạo điều kiện cho các hoạt động sinh hoạt thường nhật và việc sử dụng các khoảng không gian công cộng

         Từ ngàn xưa các hoạt động thường nhật của đời sống người dân diễn ra trên các đường phố trở thành nét đặc trưng của Phố cổ Hà Nội, tạo nên nét truyền thống văn hoá rất riêng. Các hoạt động sử dụng không gian công cộng như các hoạt động thương mại, các cửa hàng ăn uống, các hàng hoa rau quả bán rong ...Người ta sử dụng vỉa hè để ngồi nói chuyện, để làm một số các hoạt động thủ công như viết chữ, vẽ, làm một số đồ gỗ... Người dân rất gắn kết với các hoạt động này và cần phải gìn giữ những hoạt động rất đặc trưng của Phố cổ.

 Chi tiết nhiệm vụ :

-          tổ chức điều tra các nghề gắn với các hoạt động dịch vụ của đời sống người dân

-          đánh giá các biện pháp thực hiện nhằm bảo vệ, hỗ trợ và tổ chức các hoạt động

-          tham gia tư vấn tạo điều kiện sử dụng các khoảng không gian công cộng ( thu hẹp đường đi, mở rộng vỉa hè, bố trí bãi đậu xe . . .

Nhiệm vụ 5 : Tham gia dự án văn hoá nhằm nâng giá trị đặc trưng văn hoá Phố cổ Hà Nội

      Dự kiến tổ chức một festival văn hoá tại Hà Nội trong năm 2004 với sự tham gia của các nghệ sỹ Toulouse và Hà Nội.

 Chi tiết nhiệm vụ :

-          tìm hiểu và tổ chức một festival văn hoá trong Phố cổ Hà Nội

-          tìm kiếm đối tác địa phương

-          xây dựng chương trình ( kịch bản, bối cảnh ; tuyển diễn viên, xây dựng sân khấu ...

-          theo dõi và triển khai thực hiện festival với các nhà văn hoá của Hà Nội

        Nhiệm vụ 6 : Mở rộng mạng quản lý GIS trên toàn bộ khu phố cổ Hà Nội

         Chi tiết nhiệm vụ :

-          phía Việt Nam tiếp tục thực hiện bản đồ số đối với toàn khu phố cổ và phía Bỉ thực hiện cơ sở dữ liệu cho GIS

-          thực hiện các phiếu điều tra theo những tiêu chí do Ban quản lý Phố cổ Hà Nội yêu cầu và đưa thông tin vào GIS

-          chuyên gia Bruxelles hỗ trợ đưa dữ liệu điều tra xã hội vào mạng quản lý GIS

-          trao đổi khái niệm về những ứng dụng tin học mới

        Nhiệm vụ 7 : Hỗ trợ thực hiện tôn tạo các phố trọng điểm

        Hiện nay thành phố Hà Nội mong muốn triển khai tôn tạo quy mô rộng các công trình nhằm xác định sự ủng hộ đối với việc nâng cao giá trị khu phố cổ Hà Nội. Việc thực hiện kế hoạch tôn tạo sẽ triển khai từ các phố trọng điểm với một số lượng lớn các công trình. Để có thể triển khai thực hiện, thành phố Hà Nội mong muốn có sự hỗ trợ của châu Âu để có thể thực hiện có hiệu quả trong suốt quá trình tôn tạo khu phố cổ Hà Nội.

      Chi tiết nhiệm vụ :

-   Ban quản lý Phố cổ Hà nội soạn thảo các dự án cụ thể đối với các phố trọng điểm, lựa chọn một đoạn phố- dự kiến đoạn phố Tạ Hiện ( giới thiệu đoạn từ phố Lương Ngọc Quyến đến phố Hàng Buồm ), làm mặt đứng các tuyến phố

-          Châu Âu sẽ phân tích và tư vấn cho chủ đầu tư

Nhiệm vụ 8 : Tạo điều kiện tôn tạo các công trình đã được xếp hạng cần bảo vệ theo Điều lệ

       Nội dung điều lệ thống nhất trong dự án ASIA REHAB và điều lệ mới này sẽ được ban hành từ nay đến năm 2004.

       Chi tiết nhiệm vụ :

-          thực hiện điều tra các nhà cần bảo tồn trong toàn bộ khu phố cổ ( các kiến trúc sư Ban quản lý Phố cổ thực hiện với sự trợ giúp của các kiến trúc sư thực tập Toulouse )

-          thống nhất kế hoạch tôn tạo trọng điểm

         Nhiệm vụ 9 : Triển khai công cụ pháp lý cần thiết trong giai đoạn tôn tạo hiện nay

         Một số khó khăn về mặt pháp lý :

-          việc chưa biết rõ thể chế sở hữu nhà và việc cần thiết phải làm sáng tỏ điều này

-          việc thiếu qui định về đồng sở hữu

 Chi tiết nhiệm vụ :

-          Đánh giá tình hình thể chế quyền sở hữu trong Phố cổ Hà Nội và xác định những yếu tố cần thiết cho việc làm sáng tỏ quyền sở hữu

-          Giới thiệu Điều lệ của Pháp về đồng sở hữu và đề xuất ứng dụng với tình hình Phố cổ Hà Nội

         Nhiệm vụ 10 : Nâng cao môi trường đô thị và dự án giao thông trong Phố cổ

         Chi tiết nhiệm vụ:

-          tổ chức gặp gỡ với các chuyên gia dự án ASIA TRANS ( dự án hợp tác giữa vùng Ile- de France, Bruxelles và Hà Nội do Uỷ ban châu Âu tài trợ

-          đề xuất các giải pháp nhằm hạn chế sử dụng xe mô tô đi lại trong Phố cổ và ngăn cản bớt lưu lượng đi lại trong Phố cổ không có mục đích, kết hợp với các chuyên gia dự án ASIA TRANS

-          đề xuất bố trí lại các khoảng không gian công cộng ( thu hẹp đường, mở rộng vỉa hè )

    Nhiệm vụ 11: Một nhóm chuyên gia giúp các dự án và người dân

     Ban quản lý Phố cổ Hà Nội chịu trách nhiệm chủ trì kế hoạch tôn tạo. Cần phải tổ chức các hình thức cần thiết cho việc vận hành dự án. Một nhóm các chuyên gia luôn sẵn sàng trao đổi và giới thiệu cho người dân về các dự án tôn tạo.

 Trong suốt quá trình thực hiện, việc tăng cường hoạt động cho Ban quản lý Phố cổ Hà Nội là triển khai thành lập một nhóm chuyên gia nhiều lĩnh vực gồm các kiến trúc sư, các chuyên gia về nhà ở, các chuyên gia xã hội... Nhóm chuyên gia này sẽ chịu trách nhiệm thực hiện nghiên cứu sơ bộ các bước triển khai dự án và sẽ hướng dẫn quá trình tôn tạo.

 Nghiên cứu sơ bộ các bước triển khai dự án: việc nghiên cứu này sẽ giúp xác định số lượng, xác định vị trí và vẽ các công trình sẽ thực hiện, lập kế hoạch và xác định các phương tiện để thực hiện dự án:

-          xác định sơ bộ chi phí tôn tạo đối với từng loại hình công trình ( dựa trên các công trình mẫu )

-          các thể thức cụ thể đối với việc tái định cư người dân mong muốn sống ở ngoài Phố cổ

-          đánh giá việc tham gia tài chính của người dân vào việc tôn tạo tuỳ theo thu nhập của họ và tính toán khoản hỗ trợ của Nhà nước và của Thành phố

 Hướng dẫn và thực hiện : nhiệm vụ của nhóm chuyên gia là giúp đỡ chủ nhà hay các người thuê nhà lập hồ sơ tôn tạo nhà của họ theo đúng qui định kiến trúc và theo kế hoạch tôn tạo, những hỗ trợ tài chính mà chủ nhà hay người thuê nhà có thể được hưởng;

-          làm các bản vẽ kỹ thuật hay giúp họ tìm kiến trúc sư

-          lập một bản dự trù tài chính

-          tư vấn thi công và chọn đơn vị thi công

-          lập hồ sơ đề nghị hỗ trợ đối với những gia đình có khó khăn

-          theo dõi thi công

 Để có thể làm các công việc này cần phải thể hiện rõ thành văn bản được các đối tác tham gia thông qua và ký kết: Thành phố Hà Nội, Nhà nước, Uỷ ban nhân dân Quận, và các đối tác khác.

Chi tiết nhiệm vụ:

-          Hỗ trợ thành lập và tổ chức nhóm chuyên gia

-          Hỗ trợ thực hiện nghiên cứu sơ bộ các bước triển khai trước khi thực hiện một dự án tôn tạo

-          Tham gia vào việc soạn thảo một văn bản qui định chung cho việc tôn tạo

 Nhiệm vụ 12: Thông tin và sự tham gia của người dân

 Hết sức cần thiết phải thông tin cho người dân các bước triển khai dự án và đề xuất các phương pháp nhằm thu thập thông tin ý kiến của người dân.

 Sẽ triển khai một kế hoạch thông tin:

-          xác định chính xác mục đích thông tin: kế hoạch tổng thể về tôn tạo, các quyết định của Thành phố, Điều lệ, kinh phí cho các dự án...

-          xác định các đối tượng nhân dân: người dân trong khu phố cổ Hà Nội, các chủ nhà, các người kinh doanh...

-          Địa điểm thông tin: 87 Mã Mây và 38 Hàng Đào

-          Hình thức thông tin: các tờ rơi,  triển lãm, internet, báo chí, vô tuyến, hội thảo, họp trong khu phố...

 Chi tiết nhiệm vụ:

-          Hỗ trợ soạn thảo kế hoạch thông tin

-          Giới thiệu các kinh nghiệm của châu Âu trong việc tư vấn cho người dân

-          Trao đổi các phương thức tham gia trực tiếp của người dân trong việc thực hiện dự án

 Nhiệm vụ 13: Tham gia tài chính của người dân vào việc tôn tạo

 Chi tiết nhiệm vụ:

-          Hỗ trợ đối với việc thực hiện nghiên cứu tài chính và thành lập quỹ bảo đảm

-          Trao đổi về việc xây dựng kế hoạch tự tôn tạo và tự tiết kiệm

-          Hỗ trợ lập hồ sơ xin hỗ trợ và xin kinh phí quốc tế

 Nhiệm vụ 14: Trao đổi với các thành phố Việt Nam và các thành phố châu á khác về việc tôn tạo Phố cổ

 Dự án ASIA REHAB đã trao đổi kinh nghiệm giữa Huế và Hà Nội về các công trình tôn tạo Phố cổ.

 Các thành phố khác của Việt Nam cũng có kế hoạch gìn giữ di sản lịch sử. Dự an tôn tạo Phố cổ hiện nay có thể sử dụng làm kinh nghiệm trao đổi và nhân rộng kinh nghiệm đối với các thành phố khác ở Việt Nam. Hội thảo hợp tác Pháp- Việt tổ chức tại Toulouse tháng 10 năm 2003 đề cập đến việc tôn tạo di sản. Sẽ tiếp tục trao đổi kinh nghiệm về kỹ thuật, về xã hội, về sự tham gia của người dân trong việc tôn tạo  giữa các thành phố ở Việt Nam.

 Hơn nữa, trong khuôn khổ chương trình ASIA URBS, các dự án khác cũng triển khai ở các nước Đông Nam á về bảo tồn và tôn tạo di sản như Phnong Penh ( Campuchia) và Luang Prabang ( Lào).

 Chi tiết nhiệm vụ:

-          Thông tin và trao đổi kinh nghiệm giữa các nước : tổ chức hội thảo trao đổi kinh nghiệm bảo tồn di sản với các nước